İnternette sansürün ‘torba’ hali

4 Mart 2015 Tarihinde Tarafından Emek, Söyleşiler Kategorisinde Yayınlanmıştır.

Bir kalemde 49 URL engellendi. Birbirinden ayrı mecralardaki 49 URL tek bir torbaya doldurulup yasaklandı!

İlden Dirini

Adı yasaklar ve sansür ile anılan bir ülkede yaşıyor olmamıza rağmen böylesini ilk kez gördük. Tek bir kararla URL ve alan adlarından oluşan 49 adrese erişim, kendisi de sürekli torba yasalarla değiştirilen 5651 sayılı yasa uyarınca engellendi.

Gölbaşı Sulh Ceza Hakimliği 27 Şubat 2015 tarihli kararıyla aralarında Wikipedia, Charlie Hebdo Dergisi ve ilgili içerikler, T24 haber sitesinin bazı sayfaları, facebook sayfaları, twitter hesapları kapatıldı. Engellenen linklerin büyük çoğunluğu Charlie Hebdo Dergisi ve Hz. Muhammed‘in tasvirini içeriyordu.

 

Geriye dönük tarama mı yapıldı?

 2Hak savunucusu ve İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Yaman Akdeniz‘in @cyberrights twitter hesabından paylaştığı mahkeme kararında URL’ler incelendiğinde engellenen içeriklerin 2010, 2011, 2015 gibi farklı yıllarda yayınlanmış olduğu görülüyor. Charlie Hebdo Dergisi’nin katliamdan sonra yayınladığı kapak Diyarbakır 2’nci Sulh Ceza Mahkemesi tarafından yasaklandı. “Bir insanın dini inancı, korunması gereken bir değerdir” denilen karar sonrasında kapağın yayınlandığı URL’lere erişim engellendi. Diyarbakır 2’nci Sulh Ceza Mahkemesi bu kararı 14 Ocak 2015 tarihinde aldı. Bu karar sonrasında internet sitelerinin sayfalarına erişim yasaklandı. Gölbaşı Sulh Ceza Hakimliği’nin aldığı engelleme kararından geriye dönük bir tarama yapıldığı anlaşılıyor.

 

Yasak torbasında her türlü içerik var

yaman_akdenizKararın dikkat çeken bir diğer yanı ise aynı anda URL, alan adı, twitter hesabı, facebook sayfası gibi birbirinden farklı mecraların sansürlenmesi. Prof. Dr.Yaman Akdeniz‘in ifadesiyle “İlk defa URL + alan adı kombo karar” ile karşı karşıyayız. Yasağa ilişkin görüşlerine başvurduğumuz Akdeniz’e göre ifade özgürlüğümüz ciddi tehlike altında: “İnternette sansür şekil değiştirerek son hız devam ediyor. Nerede, hangi hakimliğin, ne karar vereceği belli olmuyor. Yargıda şeffaflık yok, kararlar sadece Erişim Sağlayıcılar Birliği’ne tebliğ ediliyor ama ilgili taraflara tebliğ edilmiyor. Adil yargılama ve itiraz hakkı yok edilmeye çalışılıyor. Kararlarda genelde gerekçe olmuyor, içinde Charlie Hebdo, bir derneğin sitesi, Wikipedia ve T24 olan bir çarşaf listeye gerekçesiz bir şekilde erişim engellenebiliyor. İfade özgürlüğü hiç bir zaman bu kadar tehdit altında kalmamıştı.”

 

Torba torba yasak

Engellemeler 5651 Sayılı Kanun ile yapılıyor. 2007 yılında yürürlüğe giren ve bugüne kadar onbinlerce sitenin, alan adının engellenmesine gerekçe yapılan kanun 17-25 Aralık 2014 tarihlerinde yayınlanan dinleme kayıtlarının ardından yenilendi. Bu değişiklikler de bir Torba Kanun ile geçirildi. Yasada yer alan URL tabanlı engelleme ile tepki çeken toptan sansür yerine derinden ve fark ettirmeden İnternetin içeriğini filtreleme yoluna gidiliyor. Zaten sorunlu işleyen “Uyar-Kaldır” mekanizması ise neredeyse rafa kaldırıldı. 5651 uyarınca site erişime engellenmeden önce uyarılmalı, içerik kaldırılmaz ise engellenmeli. Ama yapılan son değişiklik ile birlikte içerik sağlayıcı daha uyarılmadan Erişim Sağlayıcı Birliği‘ne ‘kaldır’ emri gidiyor.

Ateizm Derneği de engellendi

149 adres arasında www.ateizmdernegi.org da da benzer bir durum yaşanmış. Ateizm Derneği‘nin resmi sitesinin anasayfası da herhangi bir bildirim olmadan erişime engellendi. Kanunlar uyarınca kurulan dolayısıyla bir adresi olan derneğe de herhangi bir bildirim yapılmamış. Ateizm Derneği Basın Komisyon Başkanı Onur Romano‘ya yasağın gerekçesini sorduk. Romano kendilerine kararın tebliğ edilmediğini, hangi yazı gerekçe gösterilerek www.ateizmderneği.org adresinin engellendiğini bilmediklerini söyledi. Karara itiraz edeceklerini de belirten Romano yasağa ilişkin yaptıkları açıklama dışında neredeyse son 6 aydır siteye içerik girmediklerini sözlerine ekledi. Dernek tarafından yapılan yazılı açıklamada ise mahkeme kararının “kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle hakaret edildiği ve halkın belli bir kesiminin inandığı değerlerin alenen aşağılandığı, eylemlerin kamu barışını bozacak nitelikte olduğu” iddiaları ile erişim engellenmesi kararına hükmolunduğu duyuruldu. Dernek açıklamasında “Zaten hukuk bu kadar ayaklar altına alınmasa ve en azından delil ile suçlama yapılmaya çalışılsaydı, web sitemizde derneğimiz haricinde herhangi bir şeyden bahsedilmediği görülebilirdi. Ama bu kararları yazanların derdinin hukuk olmadığı aşikardır” eleştirisi yapıldı.

Yasaklanan Facebook sayfalarından biri...

Yasaklanan Facebook sayfalarından biri…

 

İfade özgürlüğüne yeni kıskaç

Türkiye’de ifade özgürlüğü ve İnternet son yıllarda ciddi tehdit altında. Engelli Web’in rakamlarına göre 66991 siteye Türkiye’den erişilemiyor. Bu sitelerin içinde hükümete muhalif haber yorum siteleri, kişisel bloglar da var. YouTube, blogspot ve geçtiğimiz aylarda yaşadığımız Twitter’a erişim engeli yasakların en bilinenleri ve en tepki çekenleri. Bu tepkileri azaltmak ve İnterneti de tıpkı medya alanında olduğu gibi tek ses haline getirmek, ‘tek ses’in dışında kalanları marjinalleştirmek için artık farklı bir strateji devrede; URL tabanlı engelleme . Dini eleştirmek, Hakim Bekir Altun’un başvurusu üzerine 312 tweetin yasaklanmasında olduğu gibi bir hakimle ilgili haberi yaymak tarzında türlü gerekçelerle belki sitenin tamamı kapatılmıyor ama birileri tarafından ‘sakıncalı’ bulunan sayfanın üzeri çiziliyor. Twitter’a erişim toptan yasaklanmasa da  ‘sakıncalı’ bulunan hesaplar askıya alınıyor ve tweetlerin üzeri çiziliyor. Sansür mekanizması sessiz ve gözlerden uzak işletilmeye çalışılıyor. Tıpkı cezaevleri mektupları gibi…

internet yasağı

Okura not:

  1. TİB artan tepkiler üzerine engellenen site istatistiklerini açıklamaktan kısa sürede vazgeçti. Engelli Web gibi
    oluşumlar ise kendilerine bildirilen kadar sitenin istatistiğini tutabiliyor.
  2. URL Tabanlı Engelleme ve 5651 Sayılı Yasada yapılan değişikliklere ilişkin yorumlar http://ayrintidergi.com.tr/alternatif-bilisim-dernegi-yuvarlak-masa-toplantisi-5651-sayili-yasa-ve-internetin-gelecegi/ adresinden okunabilir.

internet yasağı