“Bu güz öleceğim” diyen şair Gülten Akın, yaşama veda etti

5 Kasım 2015 Tarihinde Tarafından Edebiyat, Emek, Kadın, Kitap, Müzik, Tiyatro Kategorisinde Yayınlanmıştır.

“Ah, kimselerin vakti yok

Durup ince şeyleri anlamaya…”

İlkyaz şiirinin başındaki bu dizeler ve yüzlerce şiiriyle gönülleri fetheden şair, insan hakları savunucusu Gülten Akın, 82 yaşında hayata veda etti. Akın’ın cenazesi cuma günü, öğle namazından sonra Ankara Kocatepe Camii’nden kalkacak.


Güz‘ şiirinde “Bu güz öleceğim, bütün işlerimi bitirdim” diyen Akın, Milliyet Gazetesi tarafından yapılan bir ankette Fazıl Hüsnü Dağlarca‘nın ölümünden sonra yaşayan en büyük şair seçilmişti. Akın’ın son kitabı Beni Sorarsan 2013 yılında Yapı Kredi Yayınları etiketiyle yayınlanmştı.

Edebiyat eleştirmeni Mahmut Temizyürek 22 mart 2008 tarihinde Erdal Öz Edebiyat Ödülü’nü kazanmasının ardından Gülten Akın için kaleme aldığı yazısında: “1955’ten bu yana, bütün şiir ve toplumsal yaşamlarının içinden cömertçe geçmiş, onları yeşertmiş, onlarla yeşermiştir. Gülten Akın, Türkçe’nin bir kazancı, bir şansı. Dünyadaki yaygın dillerden birinde, örneğin İngilizce ya da İspanyolca, yazmış olsaydı, yeryüzünün her yerinde okunurdu. Böyle olmayıp Türkçe’yi onurlandırmış olması da, Türkçe’nin, bizim kazancımız” demişti.

 

 

“Yağmur yağar akasyalar ıslanır
Bulutlar uçuşur geceleyin
Ben yağmura deli buluta deli
Bir büyük oyun yaşamak dediğin
Beni ya sevmeli ya öldürmeli”
1933’te Yozgat’ta doğan Gülten Akın’ın ilk şiiri 1951’de Son Haber gazetesinde yayımlandı. Şiirleri daha sonra Hisar, Varlık, Yeditepe, Türk Dili, Mülkiye gibi dergilerde çıktı. Deli Kızın Türküsü isimli şiirinin Sezen Aksu tarafından seslendirilmesiyle daha geniş kitleler tarafından tanındı.

Yaşayan en büyük şair

Gülten Akın, 23 Ocak 1933 yılında Yozgat’ta doğdu. Ortaöğrenimini Beşiktaş Atatürk Anadolu Lisesi ‘nde tamamladı. 1955’te Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni bitirdi. 1956’da Yaşar Cankoçak’la evlendi. Beş çocuk büyüttü. 1958-1972 arasında kaymakam olan eşinin görevi nedeniyle Anadolu’nun çeşitli ilçelerinde yaşadı. Gevaş, Alucra, Gerze, Saray ilçelerinde ve Kahramanmaraş’ta yardımcı avukatlık, avukatlık ve öğretmenlik yaptı.

1972’de Ankara’ya yerleşerek Türk Dil Kurumu Derleme ve Tarama Kolu’nda çalıştı. Kültür Bakanlığı Yayın Danışma Kurulu üyeliğinde bulundu.Demokratik kitle örgütlerinin yeniden kuruluşu çalışmalarına katıldı. İnsan Hakları Derneği, Halkevleri, Dil Derneği gibi örgütlerde kurucu ve yönetici olarak görev aldı.

Son Haber gazetesinde ilk şiiri 1951’de yayımlandı. Ardından Hisar, Varlık, Yeditepe, Türk Dili, Mülkiye gibi dergilerde çıktı. Başlarda şiirlerinin konusu doğa, aşk, ayrılık, özlem iken, daha sonraları ise toplumsal sorunlar ağır bastı. 1980 öncesinde halkın yaşadıkları, onun da hayatına ve şiirine yansıdı. Daha sonraki şiirlerinde toplumsal sorunlara yöneldi. Gezip gördüğü yerlerden aldığı esinle zenginleşen ve coşkulu bir insan sevgisiyle yoğrulan şiiri, toplumsal sorunları, yaşam-halk ilişkisini öne çıkardı.

Şiirlerinde büyük ölçüde folklor öğelerinden yararlandı. Şiir üzerine yazılarını bir araya getiren “Şiiri Düzde Kuşatmak” (1983) kitabında, halk kaynağına inme isteğini, “Halkta var olan öz ve biçimi diyalektik olarak yükseltmek, şiiri yükseltirken halkın yaşamının ve yaşam biçimlerinin yükselmesine yardımcı olmak” sözleriyle açıkladı. Şiirleri pek çok dile çevrildi ve kırktan fazla şiiri bestelendi. Bestelenen şiirlerinden biri, Sezen Aksu’nun 1993 tarihli albümüne adını veren Deli Kızın Türküsü oldu.

Akın şiirlerinin yanı sıra çok sayıda kısa oyun da yazdı.

 

Gülten Akın

 

Son nefesine kadar üretmeye devam etti

Akın, son olarak Mayıs 2015’te yayımlanan kitap-lık dergisine, kendi deyişiyle “karaladığı” sözleri vermişti.

Yürüyorum
Kimselere değmeden
Kokularını duymadan
Onlar insan gibi kokmuyorlar
Kokularına korkularına
tutsak olmuşlar

*

İnadın anlamı yok
Ölünüyor
Ben bilmezden geliyorum

*

Birileri sarıp sarmalamak
istiyor beni
Uyku vaktin geldi
Uyuya uyuya ölmelisin

*

Ben bu dünyanın Alevisi olmalıyım
Yana yana tükenmediğime göre

*

Ahparig
Boylu boyunca
Yatırıldığın yer
Ömründe tek dinlenceydi
Dünyaya baktın ilk kez
Duru kaygısız
Soluğun bile ağırdı
Bıraktın gitsin
Ahparig

Bazı şiir kitapları

Rüzgar Saati (1956)
Kestim Kara Saçlarımı (1960)
Sığda (1964)
Kırmızı Karanfil (1971)
Maraş’ın ve Ökkeş’in Destanı (1972)
Ağıtlar ve Türküler (1976)
Seyran Destanı (1979)
İlahiler (1983)
Sevda Kalıcıdır (1991)
Sonra İşte Yaşlandım (1995)
Sessiz Arka Bahçeler (1998)
Uzak Bir Kıyıda (2003)

Bestelenmiş şiirleri

Büyü Yavrum (1987)
Grup Yorum
Edip Akbayram, Kemal Sahir Gürel (1988)
Deli Kızın Türküsü (1993)
Sezen Aksu
Siyah Beyaz (1989)
Sevinç Eratalay
Beni Unutma (1989)
Sevinç Eratalay

 

 

Ödülleri

1955 – Varlık şiir yarışmasında birincilik ödülü
1964 – Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü
1972 – TRT Sanat Ödülleri Yarışması’nda Başarı Ödülü
1976 – Yeditepe Şiir Armağanı
1991 – Halil Kocagöz Ödülü
1992 – Sedat Simavi Vakfı Edebiyat Ödülü
1999 – Akdeniz Altın Portakal Şiir Ödülü
2003 – Dünya Gazetesi Yılın Telif Kitabı Ödülü
2008 – Erdal Öz Edebiyat Ödülü
2014 Metin Altıok Şiir Ödülü